خواب در آمدم ، برخاستم تا بر بط برگيرم ( 1 ) ، از شاخ درخت آواز مىآمد كه : أَ لَمْ يَأْنِ لِلَّذِينَ آمَنُوا أَنْ تَخْشَعَ قُلُوبُهُمْ لِذِكْرِ اللَّه . آن آواز مرا لغطى ( 2 ) شد بترسيدم و توبه كردم و سبب توبه و زهد من اين بود ( 3 ) . * ( اعْلَمُوا أَنَّ اللَّه يُحْيِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ) * ، گفت : بدانيد كه خداى تعالى زمين را زنده كند پس از آن كه مرده باشد از سرما در فصل زمستان . * ( قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الآياتِ ) * ، بيان كرديم براى شما آيات را و بيّنات را و ادلَّه را . * ( لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ ) * ، تا همانا عقل ( 4 ) كار بنديد و بر مقتضى عقل كار كنيد . * ( إِنَّ الْمُصَّدِّقِينَ وَالْمُصَّدِّقاتِ ) * ، ابن كثير و عاصم به روايت ابو بكر خواندند و مفضّل « مصدّقين » به تخفيف « صاد » در هر دو كلمه من التّصديق ، معنى آن كه انّ المؤمنين و المؤمنات ، و باقى قرّاء به تشديد هر دو « صاد » خواندند ، و [ اصل ] ( 5 ) او متصدّق بوده است ، « تا » را در « صاد » ادغام كردند ، و مثله : المزمل ، المدثر . و ابىّ كعب ( 6 ) خواند : انّ المتصدّقين و المتصدقات ( 7 ) ، مردان صدقه دهنده و زنان صدقه دهنده . * ( وَأَقْرَضُوا اللَّه قَرْضاً حَسَناً ) * ، و اگر گويند : چگونه عطف كرد فعل را بر اسم ؟ گوييم از اين دو جواب گفتند : يكى آن كه « الف » و « لام » در « مصّدّقين » ( 8 ) و « مصّدّقات » ( 9 ) به معنى « الَّذين » است ، و تقدير كلام آن است كه : إنّ الَّذين تصدقوا و اقرضوا اللَّه . و جواب دوم آن كه : « الَّذين » مضمر است في قوله : * ( أَقْرَضُوا اللَّه ) * ، و التّقدير : و الَّذين اقرضوا اللَّه قرضا حسنا ، [ و نيز ممكن است كه

--> ( 1 ) . آد ، كا و بر سر كار شوم . ( 2 ) . آد ، كا ، گا : لطفى ، چاپ شعرانى ( 11 / 46 ) : وعظى . ( 3 ) . آد ، كا ، گا * ( وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ ) * ، و بسيارى از ايشان فاسق بودند . ( 4 ) . آد ، كا را . ( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 6 ) . آد ، كا ، گا : ابىّ بن كعب . ( 7 ) . اساس در اين ، با توجّه به آد و ديگر نسخه بدلها زايد مىنمايد . ( 8 ) . آد ، كا ، گا : متصدّقين . ( 9 ) . آد ، كا ، گا : متصدّقات .